Kategorie
I Wojna Światowa

Panorama Krzyża Alfreda Wittmanna

W serwisie lubaczow360.pl do pooglądania ciekawa panorama sferyczna, autor portalu zamieścił właśnie panoramę z Krzyżem Alfreda Wittmanna. Aby ją pooglądać, należy wejść na stronę z panoramami klikając TUTAJ lub na poniższą fotkę. Historię krzyża znajdziecie na stronie: http://ziemialubaczowska.pl/krzyz-alfreda-wittmanna/

wittmann

Kategorie
I Wojna Światowa

Krzyż Alfreda Wittmanna w okolicy Nowin Horynieckich

12 czerwca 1915 roku na ziemi lubaczowskiej rozpoczęła się ofensywa wojsk niemieckich i austriackich przeciwko osadzonym na pozycjach Rosjanom. Był to ciągły ryk, kanonada i eksplozje artyleryjskie. Dopiero po kilku dniach opór rosyjski został przełamany i wojska nacierające ruszyły do przodu. W Nowinach Horynieckich Rosjanie dawali szczególnie zacięty opór, w czym sprzyjało im ukształtowanie terenu, gdzie z góry niczym kosą wycinano nacierającą armię niemiecko-austriacką. 20 czerwca walki były szczególnie zacięte i od rana trwał ciągły ogień artyleryjski i z karabinów. Podczas próby zdobycia pozycji rosyjskich, zginęło łącznie około tysiąc żołnierzy obu armii, wśród nich porucznik Alfred Wittmann.

Z relacji jednej z mieszkanek Nowin, możemy się dowiedzieć, że w tych lasach były zbiorowe mogiły z czasów I Wojny oznaczone drewnianymi krzyżami i ogrodzone kolczastym drutem. Jeszcze jakiś czas temu rosły tam dywanami barwinki, które dzieci wykopywały do przystrajania grobów na święta. W roku 1923, kiedy Austriacy porządkowali cmentarzyska w Polsce z czasów Wielkiej Wojny, do Nowin przyjechała pani, ubrana wystawnie, na czarno, z dużym kapeluszem. Wzbudzała powszechne zainteresowanie. Była to pani Wittmann, która przywiozła ze sobą krzyż. Wygląda na to, że w momencie, gdy rozkopywano zbiorowe mogiły i identyfikowano żołnierzy, pani Wittmann postanowiła, by jej ostatni syn pozostał w miejscu, gdzie zginął, zamiast w zbiorowym cmentarzu.

Oto inskrypcja z krzyża, jest to obecnie jedyny znany poległy żołnierz w bitwie pod Nowinami – ze strony: roztocze.it.home.pl

HIER RUHT
LEUTNANT D.R. 19 BAYR. R.R.
ALFRED WITTMANN
AUS KEMPTEN
INHABER D. EIS. KR. U. D. MIL. V. O.
GEFALLEN 20 JUNI 1915
DER DRITTE U. LETZTE UNSERER
INS FELD
GEZOGENEN
SÖHNE. SEI-
NE BRÜDER
FRITZ U. OS-
KAR FIELEN IN
FRANKREICH
1914

TU SPOCZYWA
PODPORUCZNIK REZERWY 19. BAWARSKIEGO REZERWOWEGO PUŁKU [PIECHOTY]
ALFRED WITTMANN
Z KEMPTEN
POSIADACZ ŻELAZNEGO KRZYŻA I ORDERU ZA ZASŁUGI WOJSKOWE
POLEGŁY 20 CZERWCA 1915
TRZECI I OSTATNI Z NASZYCH SYNÓW, KTÓRZY WYRUSZYLI NA POLE BITWY.
JEGO BRACIA FRITZ I OSKAR POLEGLI WE FRANCJI W 1914

Więcej na temat tego krzyża szukajcie na stronie http://ziemialubaczowska.pl/krzyz-alfreda-wittmanna/

Kategorie
I Wojna Światowa

Oznakowanie Krzyża Alfreda Wittmanna

Lasy Państwowe, podobnie jak w przypadku Świątyni Słońca, zrobiły też oznakowanie i informację dla Krzyża Alfreda Wittmanna. Administracyjnie krzyż jest w lasach horynieckich, jednakże najbliżej stąd do Nowin, dlatego uznajemy go za nowiński 😉 Poczytajcie historię tego krzyża na stronie: http://ziemialubaczowska.pl/krzyz-alfreda-wittmanna/

krzyż wattmanna (1) krzyż wattmanna (2) krzyż wattmanna (3) krzyż wattmanna (4)

Kategorie
I Wojna Światowa

Bitwa pod Nowinami Horynieckimi

Pierwsza Wojna Światowa (1914 – 1918) także odcisnęła swe piętno na Nowinach Horynieckich. Dziś po tych wydarzeniach, pozostała już tylko mglista historia, że tutaj na polach w okolicy Pańskiej Góry toczyła się duża bitwa, między Austriakami i Rosjanami i zginęło w niej około 1000 żołnierzy. Postaramy się zgłębić owy epizod.

Generalnie należy umiejscowić działania wojenne w okolicy tak zwanej Pańskiej Góry. Jest to wzniesienie w kształcie garbu, który się rozpoczyna na końcu wioski. Obok niego ciągną się dwie drogi. Jedna z nich prowadzi do „Kaplicy na wodzie”, na południu i druga biegnie prosto w las, stroną północną. Tędy też, dojdziemy do Świątyni Słońca. Działania wojenne miały się toczyć także w okolicy tej świątyni. Możemy znaleźć informacje, że krąg kamienny świątyni został naruszony przez żołnierzy, którzy się w tamtej okolicy okopywali. Sama bitwa miała się rozegrać na południowych polach Nowin Horynieckich. Przy okazji działań wojennych spłonęła przynajmniej połowa zabudowań wioski.

południowe pola Nowin Horynieckich

Bitwa którą tutaj zgłębiamy, w skali kraju jest tylko małym epizodem, stąd zasadniczo to miejsce w ogóle jest nieznane szerzej. Ale w skali naszej małej ojczyzny, ziemi Horynieckiej, to wydarzenie i szczególnie cmentarz, który pozostał po walkach, są elementem żywej historii, z którą możemy się zetknąć w Nowinach. Jak wiemy, Pierwsza Wojna Światowa była starciem Państw Centralnych (Austro-Węgry i Niemcy) oraz niemal całej Europy. Państwa Centralne z jednej strony szły na zachód europy, a z drugiej na wschód, na Rosję. Właśnie ten front nas interesuje najbardziej, gdyż w czerwcu 1915 roku jego linia przebiegała przez Nowiny Horynieckie. W dniach od 17 do 22 czerwca toczyły się zażarte walki między wojskami Rosyjskimi a Austriackimi. Rosjanie byli wtedy stroną ustępującą, spowodowało to, że 22 czerwca Austriacy byli już we Lwowie.

Głównodowodzącymi armii na tym odcinku byli od strony Austriackiej Arcyksiążę generał Józef Ferdynand, a od strony Rosyjskiej generał Paweł von Plehwe na czele 5 Armii.

Jak pisze Piotr Szucki na swojej stronie roztocze.it.home.pl – gdzie zgłębia „tajemnicę” tak zwanego „Krzyża Porucznika” z Nowin Horynieckich: od strony Austriackiej walczyła 8 Bawarska Dywizja Rezerwowa, została powołana pod koniec grudnia 1914 roku, w styczniu 1915 roku organizowano ją. Dywizją dowodził Generalleutnant Hermann Freiherr von Stein.

Pierwsze pół roku istnienia dywizji przedstawia się następująco. Od końca stycznia do połowy maja walczyła na froncie zachodnim w Górnej Alzacji (przede wszystkim były to walki pozycyjne). W czer­wcu przerzucono ją na front wschodni – tam ucze­stniczyła w bojach:

12–15.06.1915 – przełomowa bitwa o Lubaczów,
16.06.1915 – walki pod Oleszycami i Dachnowem,
17–22.06.1915 – „bitwa pod Lwowem” – wtedy 20 czerwca pod Nowinami Horynieckimi zginął Alfred Wittmann (nazwisko uwiecznione na Krzyżu Kamiennym w Nowinach Horynieckich, jedyne jakie znamy z poległych, podczas walk w Nowinach).

Pańska Góra

20 czerwca 1915 roku w Nowinach Horynieckich, 8 Dywizja szturmowała pozycje Rosyjskie, które były rozlokowane głównie na wzgórzach Nowińskich, przez co były trudne do zdobycia. Dziś możemy sobie tylko wyobrazić, jak Austriackie wojsko rusza szturmem przez pola Nowin i masowo ginie pod ostrzałem ze wzgórz, między innymi z Pańskiej Góry. W bitwie poległo tysiąc żołnierzy, w tym stu Polaków, którzy walczyli po obu stronach. Starcie to miało się zakończyć klęską Austriaków, mimo iż byli oni w ofensywie i 22 czerwca byli już we Lwowie. Linię frontu z tego czasu możemy zobaczyć na poniższym obrazku.